Allariz
Un encontro de historia, natureza e sostibilidade en Ourense
O municipio de Allariz, situado na provincia de Ourense, é un referente en Galicia pola súa excepcional conservación histórica e o seu innovador modelo de desenvolvemento rural sostible. Declarado “Conxunto Histórico-Artístico” dende 1971, Allariz destaca por un patrimonio milenario que se fusiona harmoniosamente cunha natureza vibrante, recoñecida como “Reserva da Biosfera” pola UNESCO.
Xeografía e paisaxe
Allariz atópase na metade occidental da provincia de Ourense, sendo a cabeceira da comarca de Allariz-Maceda. O seu territorio de 86 km² presenta unha topografía variada, que vai desde os 390 metros á beira do río Arnoia ata os 927 metros do Monte Penamá. O río Arnoia, afluente do Miño, é o principal curso fluvial que atravesa o municipio, configurando unha paisaxe de prados e arboredos. O clima atlántico de interior, con influencias continentais, xera unha gran abundancia de microclimas e unha biodiversidade excepcional, xa que a zona é un punto de transición entre as rexións Mediterránea e Eurosiberiana.
Economía e tradicións
A economía de Allariz é dinámica, con máis de duascentas tendas que adaptan os seus horarios ao turismo. Posúe unha arraigada tradición artesanal en coiro, cerámica, liño, encaixes, esmaltes e ourivería celta, sendo os artesáns “herdeiros dos antigos oficios tradicionais alaricanos”. A antiga Fábrica de Curtidos dos Nogueira é hoxe o Museo do Coiro. O “Mercado de Produtos da Reserva da Biosfera”, que se celebra todos os sábados, é un piar do desenvolvemento sostible, onde produtores locais venden directamente produtos de calidade como mel de bosque e carne de boi. A cría extensiva de boi foi impulsada polo concello para a prevención de incendios e a diversificación da oferta gastronómica, ligada á tradicional Festa do Boi.
Patrimonio e cultura
A historia de Allariz remóntase ao primeiro milenio a.C. con asentamentos castrexos e pegadas romanas. O seu nome provén da “Vila Aliarici”, un asentamento suevo do século V ou VI. No século XI, Allariz converteuse no “berce da monarquía galaico-leonesa”, e entre 1072 e 1078 construíronse o castelo e as murallas, xogando un papel crucial nas guerras contra Portugal.
O centro histórico de Allariz é un conxunto urbano medieval moi ben conservado. Destacan as súas igrexas: a de Santiago (románica), a de San Pedro (románica), e a de San Bieito (barroca). O Mosteiro de Santa Clara alberga pezas de arte sacra de gran interese destacando o tríptico da Virxe da Abrideira. Tamén se conservan restos do castelo e tramos das murallas medievais, que alcanzaron un quilómetro de lonxitude. O Barrio Xudeu é outro punto de interese histórico.
O calendario cultural de Allariz é moi variado. A icónica Festa do Boi, con orixes no século XIV e recuperada en 1983, é unha celebración cultural distintiva. Tamén se celebran festividades relixiosas como as de San Bieito e a Semana Santa Ao Vivo. Destacan as Festas Etnográficas “O Ciclo do Pan”, que recrean a elaboración tradicional do pan, e celebracións gastronómicas como a Festa da Empanada e as Xornadas da Carne de Boi. A vila acolle ademais diversos festivais culturais e artísticos, como o Festival Literario, o Festival RIR de curtametraxes de comedia e o Poemagosto.
Santa Mariña de Augas Santas: Lenda e devoción
Destacamos ademais no municipio, a parroquia de Santa Mariña de Augas Santas, situada a uns 6 quilómetros ao norte da vila de Allariz, é un enclave de gran interese histórico e espiritual. A súa historia remóntase á época romana e está ligada á lenda do martirio de Santa Mariña, unha xove cristiá perseguida pola súa fe no século II d.C. A tradición conta que, ao ser decapitada, a súa cabeza deu tres botes, e en cada lugar xurdiu un manancial, aos que se lles atribúen propiedades curativas.
A Igrexa de Santa Mariña de Augas Santas é un magnífico exemplo da arquitectura románica galega. A súa construción foi iniciada a finais do século XII polos cóengos regulares de San Agostiño e rematada polos templarios no século XIII. O templo presenta unha planta basilical de tres naves con ábsidas semicirculares e unha monumental fachada occidental. Este lugar é un importante centro de devoción e peregrinación en Galicia, onde os visitantes buscan curación e alivio nas súas augas sagradas. Nas proximidades atópase o Castro de Armea, un notable xacemento arqueolóxico habitado ata o século IV d.C.
Ecoespazo do Rexo: Arte e natureza
O Ecoespazo do Rexo, situado na parroquia de Requeixo de Valverde, a uns 3,5 km ao leste de Allariz, é un proxecto singular que fusiona arte, natureza e desenvolvemento sostible. Trátase dunha intervención pictórica e escultórica do artista vasco Agustín Ibarrola sobre un espazo natural, converténdoo nun símbolo cultural e de lecer onde o desenvolvemento individual e o goce do medio son compatibles.
Este espazo integra diversas iniciativas: unha minicentral hidroeléctrica, unha explotación piloto de ovino de leite que inclúe unha granxa escola e unha queixería onde se produce o “Queixo do Rexo”, e un Centro de Educación Ambiental. O Ecoespazo do Rexo tamén ofrece propostas de lecer como rutas de sendeirismo, como a circular Val do Rexo – A Padela, que permite gozar da fauna e vexetación da zona.
