Aquis Querquennis: onde Roma se puxo cómoda en Galicia
Hai lugares que son como cápsulas do tempo. E en Bande, na beira do río Limia e ao carón do encoro das Conchas, está un dos máis fascinantes: Aquis Querquennis, ou como a xente da zona lle chama con familiaridade, “A Cidade”. Non é esaxerado dicir que aquí latexa, pedra sobre pedra, un dos mellores exemplos da presenza romana en Galicia.
Foi entre os anos 69 e 79 d.C., en tempos convulsos no imperio, cando os romanos decidiron levantar aquí un campamento militar de manual: perfecto, funcional, cheo de simetría e pensamento estratéxico. Por que neste recuncho da Limia? Pois porque había boas augas (termais, nada menos), estaba nun punto crave da Vía Nova (esa calzada que ía de Braga a Astorga) e, sobre todo, porque sabían que aquí había futuro.
O campamento ocupaba 2,5 hectáreas e estaba pensado para acoller arredor de 600 soldados. Pero isto non era só un cuartel: era unha pequena cidade en marcha. Tiña muralla con torres, foxo defensivo de catro metros, barracóns, almacéns, hospital, arquivo… e unha mansión viaria con cuartos, forno, cabalerizas e pozo, onde os viaxeiros que seguían a ruta podían repoñer forzas, corpo e ánima.
E como Roma nunca esquece o pracer, tamén había termas. Unha zona balnearia de pedra, con piscinas quentes e sistema de canalización. Aquí os legionarios botaban fume, non de loitar, senón de relaxar os músculos. Todo isto, levantado ao pé dun río, agora encorado, que de cando en vez asolaga parte do campamento, coma se a memoria romana xurdise ou se agochase segundo o humor da auga.
Declarado Ben de Interese Cultural en 2018, Aquis Querquennis non é só ruína: é relato. Forma parte da Ruta da Raíña Santa, vinculada ao Camiño Xacobeo, e conta cun Centro de Interpretación que che explica todo sen perder a alma: quen, cando, como e para que. Incluso podes exploralo en 3D, que para algo estamos no século XXI.
As escavacións empezaron nos anos 20, pero foi a partir de 1975 cando o proxecto colleu forza. Grazas ao traballo incansable de investigadores como Antonio Rodríguez Colmenero e Santiago Ferrer, hoxe coñecemos mellor este anaco de Roma que decidiu facerse galaico.
