A Torre de Torán: pedra firme contra o esquecemento
Na parroquia de Santa María de Torán, no concello de Taboadela, entre campos e carreiros que conservan o paso dos séculos, agroma unha silueta poderosa: a Torre de Torán, vixiante solitaria dunha historia que quere seguir sendo contada. Non queda moito do castelo que un día dominou a contorna, pero a torre, teimuda e silenciosa, segue en pé coma un símbolo de resistencia, memoria e identidade.
Construída entre os séculos XIII e XV, a torre foi a torre da homenaxe dun castelo medieval estratéxico, colocado a carón do camiño que levaba a Castela. Era un lugar de control, vixilancia e defensa: quen dominaba Torán, dominaba o paso. Durante séculos foi foco de loitas e reconstrucións, e mesmo hoxe nas casas da contorna hai pedras do castelo, reutilizadas polas mans do pobo para seguir facendo historia sen saber que o facían.
A arquitectura da torre, de planta rectangular e uns 12 metros de altura, impón respecto. Feita en sillería de granito, con ventás xemelgas, troneras e aspilleiras, é un exemplo de funcionalidade medieval, deseñada para ver sen ser vista, para protexer sen renderse. O arco apuntado da porta principal aínda recibe aos visitantes como se esperara por eles.
A lenda tamén fixo parada en Torán. Din que aquí pasaron romanos e mouros, que houbo túneles que comunicaban co mundo subterráneo e que as pedras gardan máis segredos dos que deixan ver. E quizais sexa certo: hai torres que len os libros… e outras que os inspiran.
Desde 1985 está catalogada como Ben de Interese Cultural, pero a súa realidade é dura: leva anos loitando contra o abandono, a vexetación e o tempo. A boa nova é que o concello de Taboadela vén de adquirir os terreos para promover a súa restauración. Unha segunda oportunidade para un monumento que nunca pediu protagonismo, só respecto.
